upadłość konsumencka
pytania i odpowiedzi
- Czym jest upadłość konsumencka i jakie daje korzyści?
- Czy są jakieś wymogi, aby ogłosić upadłość konsumencką?
- Moje problemy finansowe zaczęły się w trakcie prowadzenia firmy. Zakończyłem już działalność, czy mogę skorzystać z upadłości konsumenckiej?
- Ile kosztuje upadłość konsumencka?
- Ile trzeba czekać na ogłoszenie upadłości?
- Co się dzieje po ogłoszeniu upadłości?
- Ile trwa postępowanie upadłościowe?
- Mam wiele spraw egzekucyjnych. Czy po ogłoszeniu upadłości komornicy nadal będą działać?
- Czy po ogłoszeniu upadłości mogę dalej pracować?
- Jakie mam obowiązki w postępowaniu upadłościowym?
- Jestem w związku małżeńskim – czy muszę mieć zgodę małżonka na upadłość? Czy ogłoszenie upadłości wpływa na nasz wspólny majątek?
- Mój były małżonek ogłosił upadłość konsumencką. Czy syndyk sprzeda też mój majątek?
- Posiadam mieszkanie, w którym mieszkam wraz z rodziną. Zależy mi na tym, aby mieszkanie nie zostało sprzedane. Czy istnieje szansa na pozostawienie części majątku?
1. Czym jest upadłość konsumencka i jakie daje korzyści?
Upadłość konsumencka to procedura sądowa, dająca możliwość rozpoczęcia nowego życia bez długów. Jeśli zatem popadliście Państwo w spiralę zadłużenia, odsetki ciągle lawinowo narastają, dług stale się powiększa, komornicy ciągle wszczynają nowe egzekucje, to upadłość konsumencka może być idealnym rozwiązaniem. Upadłość konsumencka umożliwia oddłużenie, czyli redukcję lub nawet całkowite anulowanie tych długów. Upadłość konsumencka umożliwia więc nowy start, bez obaw o finansową przyszłość.
Trzeba jednak pamiętać, że niektóre kategorie długów nie podlegają umorzeniu. Nie podlegają anulowaniu m.in. długi, które umyślnie nie zostały wpisane do wniosku, a wierzyciel sam do sprawy się nie zgłosił. Dlatego tak ważne jest, aby wniosek o ogłoszenie upadłości kompleksowo opisywał całe Państwa zadłużenie. Błędy przy sporządzeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, mogą powodować negatywne konsekwencje. Najbezpieczniej jest więc zlecić prowadzenie sprawy profesjonaliście, który krok po kroku przeprowadzi Państwa przez całą procedurę upadłości konsumenckiej.
2. Czy są jakieś wymogi, aby ogłosić upadłość konsumencką?
Od 24 marca 2020 r. sąd nie bada przy rozpoznaniu wniosku jakie są przyczyny niewypłacalności wnioskodawcy.
Jeśli chcą się Państwo pozbyć długów, wystarczy odpowiedź tylko na dwa pytania:
- Czy nie prowadzą Państwo firmy?
- Czy Państwa sytuacja finansowa uniemożliwia płacenie długów?
Jeśli na oba pytania udzielą Państwo odpowiedzi „TAK”, wówczas co do zasady nie ma przeciwskazań, aby doprowadzić do anulowania długów. Wystarczy bowiem bycie konsumentem oraz stan niewypłacalności.
Nie trzeba też mieć majątku by korzystać z upadłości konsumenckiej. W razie braku majątku i dochodów postępowanie finansuje Skarb Państwa.
3. Moje problemy finansowe zaczęły się w trakcie prowadzenia firmy. Zakończyłem już działalność, czy mogę skorzystać z upadłości konsumenckiej?
Wnioskodawca nie może być przedsiębiorcą, ale nie ma żadnych przeciwskazań by były przedsiębiorca mógł skorzystać z upadłości konsumenckiej. Nawet dzień po zamknięciu firmy można złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. W takiej sytuacji oddłużenie obejmuje również długi powstałe w czasie prowadzenia firmy (np. należności wobec ZUS, urzędów skarbowych, kontrahentów).
4. Ile kosztuje upadłość konsumencka?
Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości jest symboliczna i wynosi jedynie 30 zł.
Po ogłoszeniu upadłości powstają dalsze koszty, m.in. wynagrodzenie syndyka, koszty korespondencji, obsługa biura syndyka. Jeśli z uwagi na trudną sytuację majątkową nie mają Państwo możliwości poniesienia tych kosztów, wówczas upadłość jest prowadzona na koszt Skarbu Państwa.
5. Ile trzeba czekać na ogłoszenie upadłości?
Od 24 marca 2020 r. do otwarcia upadłości konsumenckiej nie ma znaczenia przyczyna niewypłacalności. Dlatego też sądy szybciej rozpoznają wnioski. Z mojego doświadczenia wynika, że czas oczekiwana na ogłoszenie upadłości wynosi ok. 1-2 miesięcy. Zdarza się nawet, że czas oczekiwania liczy się w tygodniach, a nie w miesiącach. Sądy podejmują decyzję na posiedzeniach niejawnych, bez konieczności wyznaczania rozprawy.
6. Co się dzieje po ogłoszeniu upadłości?
Ogłoszenie upadłości nie oznacza od razu oddłużenia. Decyzja sadu stanowi dopiero pierwszy etap postępowania. W postanowieniu o ogłoszeniu upadłości sąd wyznacza syndyka, który zarządza majątkiem upadłego (zwanym masą upadłości), który następnie sprzedaje. Kwoty uzyskane ze sprzedaży majątku są przeznaczane na spłatę wierzycieli.
Jeśli mają Państwo wystarczające dochody, sąd upadłościowy ustali plan spłaty, czyli harmonogram płatności na rzecz wierzycieli. Długość tego planu zależy od tego z jakich przyczyn powstała niewypłacalność. Korzystniej będą traktowane osoby, które popadły w nadmierne zadłużenie z przyczyn niezawinionych (np. w związku z nagłą utratą pracy czy chorobą). Dopiero po wykonaniu planu spłaty następuje oddłużenie.
Etap planu spłaty nie jest obligatoryjny. Jeśli Państwa sytuacja majątkowa nie pozwala na żadne płatności, wówczas jest szansa, że już po zakończeniu czynności przez syndyka, sąd – bez ustalania planu spłaty – od razu Państwa oddłuży.
Zachęcam Państwa do zapoznania się z infografiką, która w przystępny sposób przedstawia krok po kroku jak wygląda upadłość konsumencka.
7. Ile trwa postępowanie upadłościowe?
Jeśli sytuacja majątkowa nie jest skomplikowana (nie mają Państwo dużego majątku ani wielu wierzycieli), upadłość konsumencka trafia na tzw. ścieżkę uproszczoną. W takich prostszych sprawach, działania syndyka powinny zostać zakończone już po 6 miesiącach od ogłoszenia upadłości.
W sprawach skomplikowanych (z dużym majątkiem oraz wieloma wierzycielami) syndyk może wykonywać swoje czynności nawet do ok. 2 lat. W tym czasie ustali listę wierzytelności, sprzeda majątek i przekaże wierzycielom uzyskane ze sprzedaży kwoty.
Natomiast plan spłat nie powinien być dłuższy niż 3 lata, chyba że niewypłacalność powstała na skutek nieuczciwego działania upadłego. Wówczas plan spłaty może obowiązywać nawet do 7 lat.
8. Mam wiele spraw egzekucyjnych. Czy po ogłoszeniu upadłości komornicy nadal będą działać?
Egzekucje komornicze to oczywista droga dla wierzycieli chcących odzyskać dług. Jeśli egzekucja nie zakończyła się sukcesem, wierzyciele zapewne co jakiś czas będą ponawiać egzekucję, licząc na zmianę sytuacji finansowej dłużnika. Dlatego też mimo umorzenia egzekucji, trzeba się liczyć z tym, że wierzyciele nadal będą próbowali wyegzekwować spłatę. W praktyce oznacza to, że wierzyciele będą mogli wznawiać egzekucje przez wiele lat. Upadłość konsumencka daje ochronę przed egzekucjami. Jeśli sąd ogłosi upadłość, wówczas postępowania egzekucyjne są zawieszane, czyli komornik automatycznie wstrzymuje dalsze czynności. Po uprawomocnieniu się tego postanowienia o ogłoszeniu upadłości, egzekucje są z mocy prawa umarzane (sprawy egzekucyjne są definitywnie zakończone). Od tej chwili wierzyciele będą się kontaktować wyłącznie z syndykiem i nie mogą wszczynać egzekucji.
9. Czy po ogłoszeniu upadłości mogę dalej pracować?
Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej można, a nawet trzeba dalej pracować. Upadłość konsumencka nie wyklucza podjęcia nowego zatrudnienia. Syndyk, podobnie jak komornik, nie ma prawa pobrać całego wynagrodzenia. Dla upadłego musi być pozostawiona tzw. kwota wolna od zajęcia, wynosząca co miesiąc 75% minimalnego wynagrodzenia. Pozostała część wynagrodzenia zasila masę upadłości z przeznaczeniem na spłatę wierzycieli. Zatem upadłość konsumencka, nie pozostawia upadłego bez środków do życia.
Może wydawać się, iż porzucenie pracy przyniesie korzyść, bo wykluczy spłaty wierzycieli z uwagi na brak dochodów. Takie myślenie przyniesie więcej szkody niż korzyści. Należy pamiętać, że sąd nie bierze pod uwagę tego, ile Państwo zarabiacie, lecz to, ile możecie zarabiać.
Nieuzasadniona rezygnacja z zatrudnienia nie przyniesie więc żadnych korzyści. Wysokość spłaty będzie dostosowana do możliwości zarobkowych, a nie faktycznie otrzymywanego wynagrodzenia.
10. Jakie mam obowiązki w postępowaniu upadłościowym?
Upadłość konsumencka to nie tylko przywilej oddłużenia, ale także liczne obowiązki. Po ogłoszeniu upadłości, upadły musi przede wszystkim wydać syndykowi cały swój majątek. Upadły musi również udzielać syndykowi wszelkich wyjaśnień dotyczących swojego majątku (np. umów sprzedaży majątku, sposobu rozdysponowania ceny sprzedaży. Niewykonywanie tych obowiązków nie jest opłacalne, bowiem może spowodować zarówno umorzenie postępowania – czyli zakończenie upadłości konsumenckiej bez szans na oddłużenie, a także odpowiedzialność karną za popełnienie przestępstwa.
11. Jestem w związku małżeńskim – czy muszę mieć zgodę małżonka na upadłość? Czy ogłoszenie upadłości wpływa na nasz wspólny majątek?
Małżonek nie musi się zgadzać na ogłoszenie upadłości swojego małżonka. Jednak z chwilą ogłoszenia upadłości powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, a cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. Przykładowo, jeśli w majątku wspólnym jest dom, to syndyk nie będzie sprzedawał tylko udziału w domu, lecz cały dom. Małżonek traci swoją część majątku, ale ma możliwość zgłoszenia syndykowi swojej wierzytelności z tytułu rozliczenia za udział. W podanym wyżej przykładzie, małżonek chcąc odzyskać swoją ½ domu, musi zgłosić syndykowi kwotę (wierzytelność), która stanowi wartość jego udziału. Jeśli małżonek tego nie uczyni, wówczas bezpowrotnie straci swoją część majątku. Minusem takiego rozwiązania jest to, że małżonek upadłego musi razem z innymi wierzycielami ustawić się w kolejce, co oznacza, że nie ma żadnego pierwszeństwa. Szanse na odzyskanie swojego udziału nie są więc duże.
12. Mój były małżonek ogłosił upadłość konsumencką. Czy syndyk sprzeda też mój majątek?
Nie ma prostej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Wszystko zależy od tego, kiedy był orzeczony rozwód. Wyrok rozwodowy nie zawszy „liczy się” w upadłości.
Jeśli rozwód (separacja) nastąpił co najmniej na 1 rok przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką, wówczas syndyk weźmie rozwód po uwagę, czyli syndyk przejmie wyłącznie majątek byłego męża lub żony (czyli udział w majątku wspólnym).
Jeśli rozwód (separacja) nastąpił na krócej niż 1 rok przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką, wówczas syndyk nie uzna rozwodu, czyli przejmie również majątek, który w wyniku podziału przypadł małżonkowi upadłego.
Pozew rozwodowy został złożony w dniu 15 września 2019 r. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się w dniu 1 stycznia 2020 r. Małżonkowie w majątku wspólnym mieli dom. Po rozwodzie małżonkowie udali się do notariusza i podzieli dom, w taki sposób, że żona przejęła dom na swoją własność i spłaciła męża. W dniu 15 grudnia 2020 r. były mąż złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Orzeczenie rozwodu nastąpiło na krócej niż 1 rok przed złożenia przez byłego małżonka wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Dlatego syndyk musi sprzedać cały dom (mimo, że formalnie jest własnością żony).
Postępowanie rozwodowe może ciągnąć się latami. Dlatego, jeśli wyrok zapadł w terminie działającym na niekorzyść małżonka, wówczas istnieje możliwość wzięcia pod uwagę daty złożenia pozwu rozwodowego (o separację). Były małżonek może nadal powoływać się na rozwód (separację), jeśli jego pozew ostał zgłoszony na co najmniej 2 lata przed złożeniem przez byłego małżonka wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.
Pozew rozwodowy został złożony w dniu 14 marca 2017 r. Wyrok rozwodowy uprawomocnił się w dniu 16 kwietnia 2019 r. Były małżonek złożył wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej w dniu 19 sierpnia 2020 r. Pozew rozwodowy został złożony na co najmniej 2 lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Syndyk obejmie wówczas tylko majątek małżonka, który ogłosił upadłość.
Jeśli były małżonek nie może powołać się na żadną powyższą okoliczność, nie jest jeszcze na straconej pozycji. Jeśli w chwili rozwodu były małżonek nie widział o niewypłacalności małżonka, który ogłosił upadłość, a rozwód nie doprowadza do pokrzywdzenia wierzycieli, wówczas w drodze albo zarzutu albo odrębnego powództwa, były małżonek może domagać się uznania skuteczności rozwodu w upadłości konsumenckiej.
13. Posiadam mieszkanie, w którym mieszkam wraz z rodziną. Zależy mi na tym, aby mieszkanie nie zostało sprzedane. Czy istnieje szansa na pozostawienie części majątku?
Pod pewnymi warunkami nadmiernie zadłużony konsument może skorzystać z drugiej ścieżki oddłużenia. Alternatywą dla upadłości może być wniosek o otwarcie postępowania o zawarcie układu z wierzycielami. Warunki ewentualnego układu mogą przewidywać pozostawienie dłużnikowi określonego majątku (np. domu). Trzeba jednak pamiętać, że skorzystanie z trybu zawarcia układu jest obwarowane dodatkowymi warunkami (np. trzeba posiadać odpowiednie koszty na postępowanie, wyższe niż w przypadku upadłości), a dodatkowo propozycje układowe muszą być atrakcyjne dla wierzycieli.
Upadłość konsumencka pozwala zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe. Upadłość konsumencka daje tzw. przywilej socjalny. Z sumy uzyskanej ze sprzedaży mieszkania zostanie wydzielona dla upadłego i jego rodziny kwota na potrzeby wynajmu innego mieszkania na okres nawet do 24 miesięcy.
